Posted by Wyrażenie psychopata budzi zdecydowane negatywne skojarzenia. Myśląc o psychopatach wyobrażamy sobie osoby zdolne do bestialskich morderstw, wręcz czerpiących przyjemność z krzywdzenia innych. Taki obraz, przekazywany nam przez kulturę masową, to tylko zrąbek obrazu psychopatii, który w rzeczywistości jest bardzo różnorodny i nie zawsze tak straszny. Psycholog Hare stworzył listę znaków szczególnych psychopaty. Psychiatra Fallon uważa, że psychopaci stanowią około 2% populacji.
Co czyni psychopatę psychopatą?
Aby zrozumieć różnicę między psychopatą i przeciętnym człowiekiem trzeba zajrzeć do ich mózgów. To, co różni przysłowiowego mordercę bez wyrzutów sumienia od typowego Kowalskiego jest to, jak w ich mózgach funkcjonuje ciało migdałowate. Ta część mózgu odpowiada ze wiele procesów, ale w naszych rozważaniach nad psychopatią najważniejszą funkcją tego ciała zdaje się być przetwarzanie emocji.
Specjaliści z psychiatra-sochaczew.pl podkreslają, że kiedy przeciętny człowiek spotka w lesie wilka lub jakieś zwierzę, które go mocno przestraszy, ciało migdałowate uruchamia reakcję walcz, uciekaj albo zastygnij w miejscu. Psychopata nie doświadczy takiej reakcji, bo jego ciało migdałowate nie zareaguje, on nie odczuje strachu.
Czy każdym psychopatą powinien zająć się psychiatra?
Niemożność odczuwania emocji niekoniecznie predysponuje psychopatę do zabijania i innej aktywności kryminalnej. Umiejętność zachowania zimnej krwi w chwilach stresujących może mieć bardzo pozytywne zastosowanie.
Pomyślcie o chirurgach, którzy muszą zachować pełne skupienie, zwłaszcza wtedy, kiedy operacja nie idzie tak, jak powinna. Albo pilot samolotu, którego jeden silnik przestał pracować a drugi traci moc, a na pokładzie ponad 200 pasażerów? Tak naprawdę chcielibyśmy być operowani przez psychopatę albo lecieć samolotem pilotowanym przez jednego z nich.
Psychopatia jako zaburzenie osobowości
Warto zaznaczyć, że psychopatia w ujęciu klinicznym jest traktowana jako poważne zaburzenie osobowości, często klasyfikowane w ramach szerszej kategorii antyspołecznego zaburzenia osobowości (ASPD) w systemach diagnostycznych takich jak DSM czy ICD. Do oceny nasilenia cech psychopatycznych, szczególnie w kontekście sądowo-psychiatrycznym, używa się wspomnianej Skali Obserwacyjnej Skłonności Psychopatycznych Harego (PCL-R). Ocenia ona cechy w kilku wymiarach: interpersonalnym, afektywnym (emocjonalnym), stylu życia i antyspołecznym.
Charakterystyczne cechy psychopatii
Chociaż obraz psychopatii jest złożony, pewne cechy są uznawane za charakterystyczne dla tego konstruktu. Należą do nich między innymi:
- Powierzchowny urok osobisty i wygadanie: Zdolność do robienia dobrego pierwszego wrażenia, manipulowania słowem.
- Wzmożone, często nieadekwatne poczucie własnej wartości: Przekonanie o własnej wyjątkowości i wyższości.
- Patologiczna skłonność do kłamstwa: Kłamanie bez wyraźnego powodu, oszukiwanie.
- Manipulowanie innymi dla własnych korzyści.
- Brak poczucia winy i wyrzutów sumienia: Niezdolność do odczuwania skruchy za wyrządzone krzywdy.
- Płytkość afektu: Ograniczona zdolność do przeżywania głębokich emocji, ubóstwo emocjonalne.
- Bezduszność i brak empatii: Trudność lub niemożność wczuwania się w emocje i perspektywę innych ludzi.
- Niezdolność do przyjmowania odpowiedzialności za własne czyny: Obwinianie innych, racjonalizowanie swoich zachowań.
- Impulsywność i słaba kontrola zachowania.
- Pasożytniczy tryb życia: Wykorzystywanie innych dla zaspokojenia własnych potrzeb.